Als voormalig Lelystedeling weet ik hoe het werkt. De praktijk is grijs, maar door de beeldvorming van maatschappij en media wordt het ineens inkt- en inktzwart. Dus ja, echt opkijken deed ik niet toen ik –mijn weliswaar favoriete krant- Trouw opensloeg en las over crisis in de GGZ, over gewelddadigheden en schrijnende personeelstekorten. Jammer genoeg worden deze twee specifieke problemen uit de GGZ-praktijk uitvergroot en als allesomvattend gepresenteerd. En de flexibel inzetbare hulpverlener zou het allemaal veel erger maken.

Natuurlijk begrijp ook ik: je verkoopt geen kranten met gebalanceerde verhalen, want ja, bij de koffieautomaat telt de nuance ook niet. Immers, man en paard moeten worden genoemd, kaf en koren moeten worden gescheiden. Helaas betekende dat in het verhaal van journalisten Spijkerman en Menkhorst dat de GGZ er wel heel erg onveilig kwam op te staan, alsof angst en geweld, en specifieker het gooien met vrieskasten, vandaag de dag de norm is.

Dat sommige dingen in de GGZ nog veel beter kunnen staat overigens als een paal boven water. Wachtlijsten en personeelstekorten moeten zo snel mogelijk worden opgelost, dat is helder. Wat ook helder is, is dat geweld altijd moet worden voorkomen. Maar de GGZ lijkt helaas soms niet helemaal te weten hoe. Dit wordt pijnlijk duidelijk in het voorbeeld dat het artikel geeft over de cliënt die niet naar de winkel mag omdat hij zijn doelen niet gehaald heeft.

Uiteraard, structuur en afspraken zijn zaken die serieus genomen moeten worden in een behandeling en in de Nederlandse GGZ zijn we heel sterk in het opleggen hiervan. Want doen we dat niet, zo zegt iemand in het artikel, dan werken we gewelddadigheden in de hand. Dus toen een flexibele invalkracht besloot om de cliënt –tegen de geldende afspraak in- toch naar de winkel te laten, was helder wie schuldig was en de boosheid moest incasseren.

Kortom, er wordt gesuggereerd dat duurdere, ongeïnformeerde flexibele invalkrachten voor potentieel gewelddadige situaties zorgen.

Een mooi voorbeeld van een jij-bak en een ‘zullie hebben het fout gedaan’. Spijtig genoeg vraagt het artikel noch de betreffende “vaste GGZ-kracht” hierin zichzelf af: hoeveel structuur en afspraken mag je opleggen aan mensen die in principe niet crimineel zijn? En hoeveel geweld ontstaat uit het toepassen van straffen als huisarrest wanneer er niet geluisterd wordt? Natuurlijk hebben de verschillende kampen in deze discussie allemaal het beste met hun cliënt voor. En geweld moet dus voorkomen worden, al vrees ik dat ik behoorlijk boos zou worden als ik geen boodschappen mocht doen om het lullige feit ik mijn dagelijkse doelen niet behaald heb.

Laten we met zijn allen vaststellen dat het veel beter kan en moet in de GGZ. Maar zullen we wel stoppen zoveel schuld te geven aan flexibele krachten en aan de onveilige situaties die de inzet van deze mensen met zich mee zou brengen? Want de praktijk die ik volg indiceert juist dat de inzet van flexibele krachten helemaal niet met extra geweldincidenten komt, laat staan dat het geweld uitlokt. En inderdaad, structuur blijft belangrijk, maar dus niet in die mate dat totale persoonlijke vrijheden ervoor ontnomen moeten worden. Flexibel of niet, daar mag je als betrokken hulpverlener best voor gaan staan.

Deze blog verscheen op de website van Astare