Ondanks dat het in deze GGZ-kliniek, ergens in het midden van het land, nog niet meteen dringen was voor het huiskamerconcert van Youri Lentjes wist de nog veel te onvolprezen, uit Den Haag afkomstige singer-songwriter toch alle aanwezige snaren vol te raken. Op twee gezichten zag ik biggelende tranen, en ook de rest van de aanwezigen leek geroerd door dit intieme optreden. Het deed me beseffen dat muziek boven alle verwarring uitstijgt en iets zegt dat we allemaal kunnen begrijpen.

Dus ja, luisterend naar de muziek van Lentjes bestonden er even geen verschillen tussen cliënten en begeleiders. Dat dit echt zo was werd meteen duidelijk nadat het optreden eindigde en alle applaus was uitgedeeld. Of ik een radiodeejay was, vroeg de man naast me, waarvan ik aangenomen had dat hij een begeleider was. Net als ik had hij een verkeerde aanname gedaan. Want ik -in deze setting op z’n best een roadie– ben dus niet werkzaam voor de radio, en hij bleek één van de cliënten die opgenomen was in de kliniek waar wij te gast waren.

Nadien hebben we in de binnentuin nog een tijdje staan kletsen. Met een sigaret in zijn hand vertelde hij dat hij de muziek zo mooi gevonden had, en dat hij altijd veel herkenning heeft als hij muziek luistert. Zo doen de clips en muziek van Years & Years hem naar eigen zeggen terugdenken aan een vurige relatie die hij in een wat verder verleden gehad heeft. Nadat hij zich heeft verontschuldigd voor z’n warrige manier van praten hoor ik dat ons gezelschap klaar is om te vertrekken. 

Als hij ons vriendelijk tot de uitgang geëscorteerd heeft vraagt hij aan ons of we nog van het toilet gebruik willen maken. Met dezelfde vanzelfsprekendheid plakt hij er achteraan dat we in dat geval beter het personeelstoilet kunnen gebruiken, aangezien deze veel schoner is. Het moment dat erop volgt voelt behoorlijk ongemakkelijk en dat wordt niet veel minder als een begeleider zich vervolgens bij ons voegt om afscheid te komen nemen.

In de auto terug naar Utrecht raken we er eigenlijk niet over uitgesproken. We komen het vaker tegen in de GGZ, verschillende toiletten voor personeel en cliënten. Maar hoe langer we erover napraten, des te minder begrip we ervoor kunnen opbrengen. Op z’n minst zou je kunnen zeggen dat deze WC-scheiding het wij/zij-gevoel tussen hulpverleners en clienten versterkt, maar als je er echt stevig in wilt vliegen zou je kunnen spreken van sanitaire apartheid. Hoe dan ook zijn we het er allemaal over eens dat alle toiletten schoon zouden moeten zijn, ongeacht wie er naartoe gaat.

Daarom wil ik, met deze argumenten in het achterhoofd, hierbij alle GGZ-instellingen in Nederland met nadrukkelijk hoge nood vragen of ze alsjeblieft een eind willen maken aan het toch tamelijk stigmatiserende cliënten-toilet. En er daarnaast ook zorg voor willen dragen dat alle toiletten schoon zijn, zodat het letterlijk niet meer uit wie er naar toe gaat. Want whatever the difference, als we allemaal gelijk zijn klinkt dat inderdaad als muziek in de oren.