Zonder de vraag van Astare om deze blog te schrijven had ik er nooit bij stil gestaan. Nagenoeg exact zeven jaar geleden nam ik afscheid van mijn werk in de financiële sector. Omdat ik destijds geconfronteerd werd met een psychische kwetsbaarheid was het lastig geworden om te blijven functioneren op een plek waar woorden en broosheid niet zo tellen. Of, in tegenstelling tot munten, zelfs ongewenst zijn. Maar ondanks dat ik door deze ervaring beschadigd ben geraakt heeft mijn werk bij de bank mij ook veel geleerd. 

Zo raakte ik ervan doordrongen dat de waarde van kapitaal, in welke vorm dan ook, valt en staat met vertrouwen. Want ja, als niemand er meer op vertrouwt dat een tientje of een aandeel zijn waarde zal behouden, dan worden deze vormen van kapitaal in essentie waardeloos. Hetzelfde geldt voor menselijk kapitaal. Of het nu vertrouwen in elkaar of in jezelf is, als er geen geloof is dat jij of een ander waarde meebrengt in een project of in een (arbeids)relatie, dan is de kans op iets waardevols verder erg klein.

Juist hierom verbaas ik me nog regelmatig over hoe veelvoorkomend het begrip “professionele distantie” in de GGZ nog steeds is. Want wat mij betreft is deze vorm van zelfbescherming van hulpverleners een ultiem gebrek aan vertrouwen, in de veiligheid van een behandelrelatie, maar ook in het herstelproces van een client. Immers, de boodschap die van distantie uit lijkt te gaan is: verbinding (met je client) kan schadelijk zijn. Dat verklaart ook waarom veel mensen in de GGZ zich zo hopeloos en ongehoord voelen.

Begrijp me niet verkeerd, ik probeer niet te zeggen dat professionals in de GGZ zich volledig open moeten stellen en net zo kwetsbaar moeten zijn als de mensen die zij helpen. Dus nee, afwezigheid van distantie is niet het antwoord. Ook op gepaste afstand kun je als hulpverlener present zijn als iemand door een crisis gaat en/of zijn hart wil luchten. Nogmaals, dat betekent dus niet net zo kwetsbaar zijn, maar wel naast iemand zitten en van mens tot mens laten merken dat je het echt wilt begrijpen en begaan bent met het lot van de ander. 

Helemaal objectief ben ik als “huisvriend” van Astare niet, toch durf ik mijn hand ervoor in het vuur te steken dat de professionals die voor Astare werken graag naast hun clienten willen zitten. Sterker nog, Astare is Latijn voor “erbij zijn”, en dat wordt dus ook uitgedragen door de mensen achter Astare alsook door de professionals die zij uitzenden. En dit werkt niet alleen door op de werkvloer maar ook in de andere evenementen en bijeenkomsten die door Astare georganiseerd worden. Een goed voorbeeld hiervan is Sociaal Kapitaal.

Zelf heb ik het genoegen gehad om aan een editie van deze vierdelige reeks van bijeenkomsten mee te doen. Met zes andere mensen heb ik vier avonden hele goede en fijne gesprekken gehad, onder andere over wat ons trots maakt, maar ook waardoor wij kwetsbaar zijn. Een van de deelnemers die erbij was is zelf hulpverlener, een hulpverlener die ik al (oppervlakkig) kende en waarvan ik nooit gedacht had dat deze door een fase ging waarin broosheid een onderwerp was. Sinds ik een lezing van Awee Prins (ook al bij Astare) bijwoonde snap ik dat onbroosheid niet bestaat, maar toch, uiterlijke schijn doet wel eens wat anders vermoeden.

Ook de andere verhalen raakten mij diep, soms omdat ze over pijn en verdriet gingen, maar net zo vaak gingen ze over schoonheid, optimisme en kracht. En eerlijk is eerlijk, het was bij tijd en wijle spannend om me open te stellen en zo wat van mijn “broosheid” te laten zien. Toch, boven alles was het voor de volle honderd procent waardevol. Was het niet om de schitterende verbinding die ik mocht ervaren, dan wel om het vertrouwen van zes mensen in elkaar, ondanks dat we allemaal compleet verschillende verhalen te vertellen hebben.

In de financiële sector zouden zulke bijeenkomsten nooit georganiseerd kunnen worden lijkt mij. Want in een wereld waarin de waarde van mensen in getallen of euro’s wordt uitgedrukt is het geheel nooit meer dan de som der delen. Volgens mij ontbreekt het hier dus aan verbinding en aan vertrouwen je kwetsbaar op te mogen stellen. Misschien is het daarom een goed idee om eens een bankier uit te nodigen voor de volgende bijeenkomsten bij Astare. Allereerst om om zijn of haar verhaal te horen, en tenslotte om over te brengen dat kapitaal dus ook een sociaal gezicht heeft.